Zjawisko smogu to zmora każdego większego miasta i bliskiego sąsiedztwa ośrodków przemysłowych. Co to w ogóle jest smog, jak pozbyć się go z domu i do tego polepszyć jakość powietrza? Odpowiedzi znajdziesz w poniższym tekście.
Co to jest smog i w jaki sposób powstaje?
Mówiąc najprościej, smog to połączenie pyłowych zanieczyszczeń z parą wodną znajdującą się w powietrzu, tworzące żółto-brązową “chmurę” lub mgłę o charakterystycznym, nieprzyjemnym zapachu. Sama nazwa wzięła się od połączenia dwóch słów – smoke (dym) i fog (mgła). Rzeczone pyły są wynikiem niecałkowitego (nieefektywnego) spalania paliw w kotłowniach lokalnych i paleniskach indywidualnych, emisji komunikacyjnej oraz napływów zanieczyszczeń z sąsiednich obszarów. W ich skład wchodzą m.in. tlenki azotu i siarki. Na tworzenie się smogu ma wpływ wiele czynników, do głównych zalicza się:
- duża wilgotność powietrza
- brak wiatru
- inwersja powietrza (ciepłe masy unoszą się ponad zimnymi)
- ukształtowanie terenu (ryzyko wzrasta we wszelkich zagłębieniach, np. dolinach)
Rodzaje smogu
Wyróżnia się dwie podstawowe odmiany smogu – typ londyński i typ fotochemiczny (zwany też Los Angeles).
Pierwszy z nich powstaje w okresie zimowym, wskutek zanieczyszczeń związanych ze spalaniem węgla i emisją dwutlenku siarki (SO2) i pyłów. Tego rodzaju zanieczyszczenia mogą łączyć się z mgłą, tworząc zawieszone w powietrzu krople kwasu siarkowego (H2SO4). Powstawanie smogu tego typu zaobserwowano po raz pierwszy w połowie dziewiętnastego wieku, a swoją nazwę wziął od przypadku z 1953 roku, kiedy to w Londynie wskutek trwającego od 5 do 8 grudnia smogu o wysokiej koncentracji dwutlenku siarki (3,5 mg/m3 powietrza) śmierć poniosły tysiące osób.
Typ Los Angeles powstaje w okresie letnim, gdy przy bezwietrznej pogodzie i temperaturze rzędu 25 – 35 °C występuje nadmierny ruch uliczny. W takich warunkach tlenki azotu i węglowodory reagują ze światłem, w wyniku czego powstają utleniacze, jak np. ozon. Smog tego typu powoduje m.in. drobne podrażnienia skóry i oczu, alergie i bóle głowy. Jest także szkodliwy dla roślin i zwierząt.
Sposoby radzenia sobie ze smogiem
W czasie występowania smogu należy ograniczyć przebywanie na zewnątrz do minimum. Dotyczy to szczególnie dzieci, młodzieży, osób starszych, kobiet w ciąży, osób z zaburzeniami funkcjonowania układu oddechowego, chorych na astmę, choroby alergiczne skóry i oczu oraz pacjentów z zaburzeniami funkcjonowania układu krwionośnego. Jeśli wyjście jest absolutnie koniecznie, warto nabyć maseczki wyposażone w filtry HEPA. Zatrzymują one znaczną część zanieczyszczeń i można je kupić w aptekach.
Oczywiście wnętrze domu też nie jest do końca bezpieczne – oto kilka sposobów na zapewnienie dobrej jakości powietrza w mieszkaniu.
Nawiewniki z filtrem antysmogowym
Nawiewniki okienne wyposażone w filtr antysmogowy to nowoczesne rozwiązanie chroniące dom przed zanieczyszczeniami powietrza i alergenami. Dzięki ich zastosowaniu okno może pozostawać przez cały czas zamknięte. Znacznie ograniczają przepływ cząstek, takich jak: pyły zawieszone PM10 i PM2.5, pyły węglowe, cementowe i przemysłowe, pyłki i zarodniki roślin, a także roztocza i większe bakterie. Filtry takie stosowane są przede wszystkim w modelach nawiewników linii Insolio i Urbino produkowanych przez firmę Brevis.Pochłaniają do 80% pyłu zawieszonego PM2.5 i aż do 99% pyłu PM10, a także dokuczliwe wiosną i latem alergeny.
Jak to wygląda w praktyce? Urządzenia tego typu zapewnią normową jakość powietrza, nawet gdy na zewnątrz stężenie pyłu PM2.5 przekroczy normę o 500 %. Jednocześnie gwarantują dopływ wystarczającej ilości tlenu i prawidłową wentylację, a ich wymiana jest bardzo prosta i intuicyjna. Poza tym przyspieszają pracę oczyszczaczy powietrza.
Filtry oczyszczające
Skoro już o tym mowa, zakup oczyszczacza powietrza to również dobry sposób na świeże powietrze w domu. Oprócz usuwania zanieczyszczeń i drobnoustrojów mogą także wzbogacać powietrze w jony ujemne (pełnić funkcję jonizatorów). W uproszczeniu mówiąc, ich działanie polega na przepuszczaniu pochłanianego powietrza przez oddzielne lub zespolone części filtracyjne i wydmuchanie go już w ten sposób oczyszczonego z powrotem do pomieszczenia. Rozróżnia się dwie grupy tych urządzeń, biorąc pod uwagę sposób działania i zastosowane w nich technologie.
- typowe – cechuje je stosunkowo prosta budowa. Zwykle obejmuje ona: gąbkę (albo drobną siateczkę), filtr węglowy pochłaniający zapachy, filtr hepa lub ulpa, które odpowiadają za pochłanianie drobnych zanieczyszczeń. W niektórych modelach znaleźć się może także jonizator, wkład zapachowy lub lampka UV. Urządzenia tego typu zwykle nie są drogie, mają niewielkie rozmiary i potrzebują niewiele energii. Niestety, ze względu na małe filtry, ich skuteczność nie zawsze jest zadowalająca. Poza tym bywają dość głośne i wymagają częstych wymian wkładów, co znacznie zwiększa koszty eksploatacji
- nowoczesne – o wiele bardziej zaawansowane od typowych, wykorzystujące w swoim działaniu najnowsze technologie, jak np. Flash Streamer o wiele polepszający skuteczność urządzeń czy komora TSS, w której następuje spalanie znajdujących się w powietrzu drobnoustrojów. Ich system filtrowania może składać się nawet z 7 warstw. Urządzenia tego typu, choć oczywiście droższe, cechują się niskim kosztem eksploatacji – są energooszczędne, a w niektórych modelach nie ma żadnych części wymiennych. Są także bardziej skuteczne w działaniu, ciche i w pełni zautomatyzowane.
Rośliny doniczkowe
Na podstawie badań przeprowadzonych w 1989 roku, NASA stworzyła listę 18 roślin, które najskuteczniej filtrują powietrze z trichloroetylenu, aldehydu mrówkowego, benzenu, ksyleny i amoniaku. Substancje te znaleźć można wszędzie – od spalin i dymu tytoniowego po meble i dywany. Na wspomnianej liście znalazły się między innymi: chryzantema wielkokwiatowa, dracena odwrócona, skrzydłokwiat, bluszcz pospolity i sansewieria gwinejska. Pełną listę można bez problemu znaleźć w internecie. Należy także pamiętać, że niektóre z tych roślin są trujące, a więc niekoniecznie nadają się do mieszkań z małymi dziećmi i domowymi zwierzakami. Ich zagęszczenie powinno wynosić przynajmniej jedną sztukę na 10 m2. Choć są stosunkowo skuteczne, nie należy ograniczać się tylko do nich i lepiej traktować je jako uzupełnienie innych sposobów na oczyszczanie powietrza.
Jak zapobiegać powstawaniu smogu
Powstawanie smogu to proces wieloczynnikowy. Tak samo liczne mogą być metody przeciwdziałania temu zjawisku. Przede wszystkim trzeba zaprzestać spalania śmieci w domowych piecach. Skoro już o nich mowa – wymiana kotłów na nowsze i bardziej ekologiczne to również krok w dobrą stronę, zwłaszcza że na ten cel przysługują dotacje. Ważne jest także zmniejszenie ruchu samochodowego w centrach miast i popularyzacja publicznych środków transportu takich jak: tramwaje, metro, autobusy, koleje i rowery miejskie. Kolejnym krokiem na drodze ograniczenia występowania smogu jest zwiększenie ilości obszarów zielonych w miastach i zapewnienie ruchu powietrza poprzez pozostawienie tzw. korytarzy powietrznych wolnych od zabudowy. W przemyśle zaś należy postawić na nowoczesne technologie i wydajniejsze filtry kominowe.
Podsumowanie
Smog to połączenie pyłowych zanieczyszczeń z parą wodną znajdującą się w powietrzu, tworzące żółto-brązową “chmurę” lub mgłę o charakterystycznym, nieprzyjemnym zapachu. Do jego powstawania przyczynia się wiele różnych czynników atmosferycznych i topograficznych. Wyróżnia się dwa rodzaje smogu – typ londyński i fotochemiczny (Los Angeles). Jest co najmniej kilka sposobów walki z nim w domach, np. nawiewniki z filtrem antysmogowym, oczyszczacze powietrza, rośliny doniczkowe. Aby zapobiegać jego powstawaniu, należy m.in. ograniczyć emisję spalin, zapewnić ruch powietrza w miastach, stosować lepszej jakości piece i paliwa do nich.